- comment 0 comments
Na działce można wybudować wiele rodzajów obiektów bez uzyskania decyzji o pozwolenia na budowę, a część z nich także bez konieczności zgłoszenia. Obowiązują jednak konkretne kryteria dotyczące powierzchni zabudowy, usytuowania obiektu, trwałego związania z gruntem i zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP). Jakie obiekty można stawiać bez pozwolenia lub zgłoszenia?
| Z artykułu dowiesz się: |
|---|
| Jakie obiekty można wybudować bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia |
| Kiedy konieczne jest zgłoszenie budowy zamiast pozwolenia |
| Jakie limity powierzchni (np. 35 m², 50 m², 70 m²) decydują o formalnościach |
| Jakie warunki musi spełnić działka (MPZP, przeznaczenie, obszar oddziaływania) |
| Jakie odległości od granicy działki należy zachować przy budowie |
| Jakie zmiany wprowadziły przepisy, w tym „lex zboże” dla obiektów rolniczych |
Co można wybudować bez zgłoszenia i kiedy zastosować zgłoszenie budowy?
Przede wszystkim należy sprawdzić, czy obiekt jest wymieniony w katalogu obiektów i robót budowlanych niewymagających zgłoszenia ani pozwolenia. Pełny spis jest zawarty w art. 29. Prawa budowlanego. Jeśli dany obiekt znajduje się na tej liście, można praktycznie od razu przystąpić do realizacji inwestycji. W przeciwnym wypadku weryfikujemy, czy kwalifikuje się do procedury zgłoszenia. Zgodnie z przepisami większość popularnych inwestycji, takich jak wolnostojące domy jednorodzinne do 70 m², wymaga obecnie zgłoszenia z projektem budowlanym. Znaczenie mogą mieć również następujące kwestie:
-
czy obiekt jest trwale związany z gruntem (jeśli tak – częściej wymaga formalności);
-
jaka jest powierzchnia zabudowy – dostępne są zwolnienia na budynki o różnej powierzchni, np. do 35 m² w przypadku obiektów gospodarczych;
-
ile wynosi łączna powierzchnia zabudowy i liczba obiektów na jednej działce;
-
jakie jest przeznaczenie działki – przykładowo na działkach budowlanych obowiązują inne zasady niż dla działek rolnych;
-
czy obszar oddziaływania mieści się w całości na działce – kluczowy warunek dla budynków mieszkalnych zgłaszanych i niektórych innych kategorii obiektów. Jeśli obszar oddziaływania mieści się w całości na działce, na której został zaprojektowany budynek, można skorzystać z uproszczonych procedur, np. nie uwzględniać sąsiadów w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Kluczowe przepisy Prawa budowlanego dotyczące robót budowlanych bez zgłoszenia
Gdzie szukać informacji dotyczących pozwolenia na budowę i zgłoszeń? Podstawą prawną jest ustawa – Prawo budowlane – oraz jej nowelizacje; najważniejsze zmiany dotyczące zwolnień weszły etapami od 19 września 2020 r., a dalej w 2023 r. (tzw. lex zboże) i w kolejnych nowelizacjach 2024–2026. Od 19 września 2020 r. obowiązują zmienione przepisy Prawa budowlanego, zwłaszcza w zakresie zgłoszeń i pozwoleń na budowę. W ostatnich latach lista obiektów, które nie wymagają pozwolenia lub zgłoszenia, stale rośnie i jest rozszerzana o kolejne konstrukcje. Do tej grupy zaliczają się przede wszystkim proste, ale funkcjonalne konstrukcje przydomowe, takie jak pergole ogrodowe czy wolnostojące wiaty garażowe. Wybrane domki ogrodowe również mogą być stawiane bez zgłoszenia i pozwolenia na budowę, o ile są zgodne z wymaganiami wyznaczanymi przez Prawo budowlane i inne przepisy.
Według przepisów zgłoszenie budowy do uproszczona procedura, która polega na zgłoszeniu zamiaru budowy w starostwie. Po zgłoszeniu urząd ma 21 dni na wniesienie sprzeciwu. Brak sprzeciwu oznacza, że można zacząć realizację prac. Szczegółowe informacje dostępne są w art. 29. ustawy Prawa budowlanego, który wyznacza niektóre obiekty wymagające zgłoszenia przed rozpoczęciem robót budowlanych. Wytyczne można podzielić na cztery kategorie:
-
obiekty bez pozwolenia na budowę, wymagające zgłoszenia;
-
obiekty bez pozwolenia i bez zgłoszenia;
-
roboty niewymagające pozwolenia, wymagające zgłoszenia;
-
roboty bez pozwolenia i bez zgłoszenia.
Kiedy potrzebna jest decyzja o pozwoleniu na budowę? Wykaz budynków
Przepisy budowlane są dość złożone – z tego względu przygotowaliśmy tabelę porównującą wytyczne dla najczęstszych typów budynków:
|
Obiekt lub instalacja |
Pozwolenie na budowę |
Zgłoszenie |
Główne warunki i limity |
|
Altana ogrodowa (rekreacyjna) |
Nie |
Zależnie od powierzchni |
Altany ogrodowe o powierzchni do 35 m² można postawić bez pozwolenia na budowę i bez zgłoszenia, przy czym na działce o powierzchni 500 m² można postawić maksymalnie dwie altany. |
|
Garaż blaszany tymczasowy |
Nie |
Nie (do 180 dni) |
Garaże blaszane lub tymczasowe mogą być umieszczane na działce na maksymalnie 180 dni, o ile nie są trwale związane z gruntem. |
|
Garaż murowany do 35 m² |
Nie |
Zależnie od powierzchni |
Garaże o powierzchni do 35 m² można postawić bez pozwolenia na budowę, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. |
|
Wiaty (np. garażowe) do 50 m² |
Nie |
Nie |
Wiaty o powierzchni do 50 m² można postawić bez pozwolenia na budowę i bez zgłoszenia, pod warunkiem, że są usytuowane na działce zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. |
|
Basen/oczko wodne do 30 m² |
Nie |
Nie |
Obiekty małej architektury, takie jak altany, oczka wodne i baseny o powierzchni do 30 m², mogą być wznoszone bez zgłoszenia, o ile nie są trwale związane z gruntem. |
|
Staw/zbiornik wodny do 1 000 m² i głębokości do 3 m na gruntach rolnych |
Nie |
Nie |
Na działkach rolnych można budować stawy i zbiorniki wodne o powierzchni do 1 000 m² i głębokości nieprzekraczającej 3 m bez pozwolenia i zgłoszenia. |
|
Pompy ciepła i PV (OZE) do 50 kW |
Nie |
Nie |
Pompy ciepła i panele fotowoltaiczne mogą być instalowane bez zgłoszenia, jeśli ich moc zainstalowana nie przekracza 50 kW. |
|
Przydomowa oczyszczalnia o wydajności do 7,5 m³ na dobę |
Nie |
Nie |
Oczyszczalnie ścieków o wydajności do 7,5 m³ nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. |
|
Wolnostojący dom jednorodzinny do 70 m² |
Nie |
Tak (wymagane zgłoszenie z projektem) |
Zgodnie z przepisami większość popularnych inwestycji, takich jak wolnostojące domy jednorodzinne do 70 m², wymaga obecnie zgłoszenia z projektem budowlanym. |
|
Budynki gospodarcze rolnicze (jedna kondygnacja) |
Nie |
Nie |
Budynki gospodarcze związane z produkcją rolną mogą być budowane bez pozwolenia i zgłoszenia, pod warunkiem, że są jednokondygnacyjne (tzw. lex zboże). |
Powyższa tabela ma charakter informacyjny i może nie zawierać pełnego wykazu obiektów możliwych do zbudowania bez pozwolenia i zgłoszenia. Kompletną listę można znaleźć w treści Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. „Prawo budowlane”.
Mogą obowiązywać także szczególne przepisy dotyczące m.in. tymczasowych obiektów budowlanych, wdrażania inteligentnych systemów transportowych, gospodarczych obiektów budowlanych czy obiektów budowlanych piętrzących wodę. Osobne wytyczne mogą dotyczyć też obiektów budowlanych służących bezpośrednio do wykonywania działalności gospodarczej, użyteczności publicznej lub wykonywania innego rodzaju usług, bieżącego utrzymania linii kolejowych, instalacji radiokomunikacyjnych, kontenerowych stacji transformatorowych i obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną. Oprócz art. 29. ust. 1. Prawa budowlanego warto także zapoznać się z przepisami dotyczących wykonywania robót budowlanych, spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, zasilania instalacji gazowych i innych obszarów dotyczących budowy. Niektóre przepisy mają pewne wyjątki, np. część obowiązuje z wyłączeniem budynków mieszkalnych wielorodzinnych.
Obiekty budowlane o powierzchni zabudowy do 35 m2 bez zgłoszenia – o czym trzeba pamiętać?
W trakcie realizacji robót budowlanych, nawet jeśli dany obiekt nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia, trzeba mieć na uwadze ogólne przepisy prawne. Każda budowa musi być zgodna z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) lub warunkami zabudowy dla danej działki. Do tego trzeba zachować odległość od granicy działki, która zazwyczaj jest określana według trzech progów:
-
minimum 3 metry dla ściany bez okien i drzwi;
-
minimum 4 metry dla ścian z oknami lub drzwiami;
-
minimum 1,5 metra w szczególnych przypadkach.
Dodatkowo, jeśli działka jest wpisana do rejestru zabytków, wymagane jest pozwolenie konserwatora. Warto też zwrócić uwagę na trwałe związanie z gruntem. Przykładowo, jeżeli altana ogrodowa ma fundament i instalację wodno-kanalizacyjną, urzędnik może uznać ją za obiekt wymagający zgłoszenia lub pozwolenia.
Specjalne reguły – lex zboże i obiekty rolnicze
W 2023 roku (ustawą powszechnie nazywaną „lex zboże”) rozszerzono katalog obiektów, które nie wymagają pozwolenia ani zgłoszenia, szczególnie dla zabudowy związanej z produkcją rolną. Warunkiem jest m.in. obszar oddziaływania obiektu, czyli zasięg wpływu budowy na sąsiednie działki. Budowa obiektów na „lex zboże” bez zgłoszenia i pozwolenia jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy obszar oddziaływania budynku mieści się w całości na działce. Obiekt musi też spełniać przesłanki co do wykorzystania rolniczego – dopuszczalne są wyłącznie budynki jednokondygnacyjne, przeznaczone do użycia w ramach produkcji rolnej. W przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu potrzebne może być pozwolenie dla parterowych budynków gospodarczych.
Instalacje techniczne – panele, pompy ciepła, klimatyzatory
Instalacje do wytwarzania energii elektrycznej odnawialnej (pompy ciepła, panele fotowoltaiczne) zwykle nie wymagają zgłoszenia, o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej poniżej progu 50 kW. Klimatyzatory można natomiast montować bez zgłoszeń, o ile nie naruszają konstrukcji budynku. W przypadku znajdującej się na zewnątrz użytkowanego budynku instalacji należy pamiętać o przepisach dotyczących urządzeń pomocniczych nieruchomości i instalacji technicznych.
Roboty budowlane i remonty bez formalności oraz inne wyjątki
Remonty wnętrz, typu wymiana podłóg czy malowanie, nie wymagają zgłoszenia, o ile nie naruszają konstrukcji i nie zmieniają otworów w ścianach. W polskim prawie budowlanym istnieje katalog obiektów, których budowa nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia do urzędu. Należy jednak mieć na uwadze pewne wyjątki, związane m.in. z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych. Jeśli przebudowa zmienia nośność, izolację lub wysokość budynku, może wymagać zgłoszenia lub pozwolenia. Istotne jest też poprawne stosowanie urządzeń budowlanych i zachowanie zgodności z regulacjami zarówno krajowymi, jak i lokalnymi.
Co można budować bez formalności, a czego nie można? Podsumowanie
Aby mieć pewność co do wymogów dla danej inwestycji, należy sprawdzić katalog art. 29. Prawa budowlanego i lokalny MPZP lub warunki zabudowy. Jeśli planujesz prosty obiekt małej architektury, możesz zwykle wykonać go bez zgłoszenia. W przypadku domów jednorodzinnych do 70 m² należy przygotować zgłoszenie z projektem. Dla obiektów rolnych stawianych na podstawie przepisów „lex zboże” istotne są natomiast warunki jednokondygnacyjności i obszaru oddziaływania ograniczonego do działki.
Jeśli planujesz budowę obiektów takich jak pergole, wiaty czy domki narzędziowe, skorzystaj z oferty Febe Store. Wiele propozycji z naszej oferty można stawiać bez skomplikowanych formalności – to prosty i skuteczny sposób, by zwiększyć funkcjonalność przestrzeni przy domu.
Komentarze (0)